Η συστημική σκέψη άρχισε να διαμορφώνεται κυρίως από τη δεκαετία του 1940 και του 1950, επηρεασμένη από επιστημονικά πεδία όπως η General Systems Theory που διατύπωσε ο Ludwig von Bertalanffy και η Cybernetics του Norbert Wiener. Οι θεωρίες αυτές υποστήριζαν ότι τα φαινόμενα δεν μπορούν να κατανοηθούν απομονωμένα, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου συστήματος αλληλεπιδράσεων.

Στον χώρο της ψυχικής υγείας, οι ιδέες αυτές άρχισαν να εφαρμόζονται ιδιαίτερα στη μελέτη της οικογένειας. Σταδιακά διαμορφώθηκε η οικογενειακή θεραπεία, η οποία αποτέλεσε τη βάση της σύγχρονης συστημικής ψυχοθεραπείας.

Στη δεκαετία του 1950–1960, ερευνητές και θεραπευτές άρχισαν να εξετάζουν τα ψυχολογικά προβλήματα όχι μόνο ως χαρακτηριστικά του ατόμου, αλλά ως εκφράσεις δυσλειτουργικών μοτίβων επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια.

Καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη αυτής της οπτικής είχε η ερευνητική ομάδα του Gregory Bateson στο Mental Research Institute στο Palo Alto της Καλιφόρνιας, η οποία μελέτησε την επικοινωνία στις οικογένειες και διατύπωσε τη θεωρία του Double Bind.

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Η Συστημική Ψυχοθεραπεία δεν αναζητά αιτιακές αποδόσεις, αντιθέτως διερευνά το «πως» και όχι το «γιατί» στις σχέσεις. Πιο συγκεκριμένα, η Συστημική Προσέγγιση δεν αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως ένα μεμονωμένο ον αλλά ως ένα άτομο εμπλεκόμενο σε πολλά συστήματα με τα οποία αλληλοεπιδρά συνεχώς.

Ως «σύστημα» ορίζεται το σύνολο των στοιχείων που βρίσκονται σε μία διαδικασία αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης. Τέτοια συστήματα είναι μεταξύ άλλων, η οικογένεια, μία μαθητική τάξη, ένα ζευγάρι.

Στη Συστημική Ψυχοθεραπεία ο θεραπευόμενος γίνεται αντιληπτός μέσα από τα συστήματα στα οποία συμμετέχει, τα μοτίβα συμπεριφοράς που έχει υιοθετήσει, καθώς και τον τρόπο που επιλέγει συνειδητά ή όχι να συσχετισθεί με τους γύρω του. Στόχος του Συστημικού Ψυχοθεραπευτή σε όλο αυτό το πλαίσιο είναι να προσδώσει νέες και καινοτόμες πληροφορίες στο σύστημα του ατόμου , οι οποίες θα δημιουργήσουν μία ανατάραξη στην μέχρι τώρα σύσταση του συστήματος που θα ενεργοποιήσει τον θεραπευόμενο ώστε να παράγει τις δικές του λύσεις σε αυτά που τον απασχολούν. Η Συστημική προσέγγιση, λοιπόν είναι στραμμένη στην κατανόηση του τρόπου σχετίζεσθαι του ατόμου και στην διαμόρφωση νέων μοτίβων αλληλεπίδρασης που θα προάγουν την ανάπτυξη και την ψυχική ευημερία του θεραπευόμενου.

Η Συστημική κατεύθυνση είναι προσανατολισμένη στην ατομική αλλαγή. Ωστόσο, κάθε αλλαγή σε επίπεδο προσωπικό έχει αντίκτυπο και επηρεάζει την ανάπτυξη του συστήματος στο οποίο ανήκει το άτομο, αλλά και το αντίστροφο. Η Συστημική Προσέγγιση σε οποιαδήποτε μορφή της εστιάζει στην ανεύρεση και ανάδειξη των αποθεμάτων του ατόμου έναντι των ελλείψεων του.